Sistemin parçaları ve sınırları koddan önce belirleniyor.
Birden fazla kurum tek sistemde, bilgileri ayrı.
Tek kod tabanı, iki mağaza: iOS ve Android.
Yürüyen bir sistemi devralıp iyileştiriyoruz.
Yapay zekâyı yalnız işin gerektirdiği yerde.
Sistem Mimarisi
Veri hangi sınırda duracak, kayıt neye bağlanacak, hangi ekran hazır tutulan kopyadan okunacak, tek sisteme kaç arayüz asılacak? Bu kararlar sonradan değiştiğinde o güne kadar biriken verinin tamamı yeniden bağlanmak zorunda kalır.
Sistem mimarisi, bir yazılımın koddan önce verilen kararlarıdır: kayıt neye bağlanacak, veri hangi sınırda duracak, tek sisteme kaç arayüz asılacak. Kararlar arayüzde değil veri modelinde alınır; birden fazla kurum aynı sistemi kullanıyorsa her kurumun verisi kendi sınırının içinde kalır. Vipkurum'da bu sınır alan adı seviyesinde çizildi; Tahlil.com'da ise hasta sitesi, hekim paneli ve mobil uygulama tek sisteme bağlandı.
Vipkurum’da kurumlar aynı yazılımı kullanıyor ama aynı adresten girmiyor. Her kurum kendi alan adından, kendi markasıyla açılıyor. Hazır panel satın alan bir kurum çoğunlukla yazılımın markasıyla görünür; burada istenen bunun tersiydi.
Bu istek bir arayüz ayarı değil. Sınırı veri modelinde çizdik: bir kurumun öğrenci, veli ve ödeme kaydı komşu kuruma açılmıyor. Yetki de ekranda kapatılan bir görünüm değil, kaydın kendi tanımının parçası; bir kararı mimari yapanın geri alma bedeli olduğunu ayrı bir yazıda açtık. Öğretmen, veli ve kurum yöneticisi aynı ders programına kendi yetkisi kadar erişiyor.
İkinci karar, tek sisteme kaç arayüz asılacağıyla ilgili. Tahlil.com’da hasta değerlerini siteden giriyor, hekim yorumunu panelde yazıyor, bildirim mobil uygulamadan çıkıyor; üçü aynı sisteme bağlı ve hiçbir arayüz için ikinci bir veri modeli yazılmadı.
Üçüncüsü, kaydın neye bağlanacağı. AlgoKlima’da garanti ve bakım geçmişi müşteriye değil cihaza yazılıyor; aynı adresteki birden fazla klimanın dosyası birbirine karışmıyor ve cihaz el değiştirdiğinde geçmişi kendisiyle kalıyor. Bu karar geri alınabilir bir ayar değil: sonradan değiştirilirse o güne kadar biriken geçmişin tamamı yeniden bağlanır.
Bu sayfa sıfırdan kurulan sistemleri anlatıyor. Elinizde bugün çalışan bir yazılım varsa iş devralmaya dönüşür ve ilk soru değişir: neye dokunulacak, neye dokunulmayacak. O işi yazılım danışmanlığı sayfasında anlattık.
Bir sistemi kurmadan önce şu kararları veriyoruz:
Birden fazla kurumun aynı sistemi kullandığı kurulumda her kurum kendi alan adından girer; öğrenci, veli ve ödeme kaydı o kurumun sınırının içinde kalır. Bu düzene çok kiracılı kurulum deniyor.
Servis geçmişinin kişiye mi adrese mi cihaza mı yazılacağı koddan önce belirlenir. Bu karar sonradan değişirse o güne kadar biriken geçmişin tamamı yeniden bağlanır.
Öğretmen, veli ve kurum yöneticisi aynı ders programı kaydına kendi yetkisi kadar erişir. Yetki ekranda kapatılan bir görünüm değil, kaydın kendi tanımının parçası.
Hangi ekranın hazır tutulan bir kopyadan, hangisinin doğrudan veritabanından okunacağı ilk kayıttan önce belirlenir. Vipkurum'da sık açılan ekran kopyadan geliyor, veritabanına yalnız kopyası olmayan okuma düşüyor.
Tahlil.com'da üç arayüz tek sisteme bağlı: hasta sitesi, hekim paneli ve mobil uygulama aynı kaydı okuyor, arayüz başına ikinci bir veri modeli yazılmıyor.
Dosyaların hangi adlandırma ve klasör düzeninde duracağı en baştan belirlenir; sonradan kurulan düzen taşıma işine dönüşür.
Her projede aynı dört aşamayı izliyoruz: planlama, mimari, modelleme, geliştirme.
Sürecimizi gör
Yedi eğitim kurumu aynı platformu kullanıyor; her biri kendi alan adından giriyor ve kendi markasıyla görünüyor. Ders programı, sınav, öğrenci, veli, ödeme ve raporlama aynı yerde toplanıyor, bir kurumun bilgisi diğerine açılmıyor.
Hastanın girdiği tahlil değerlerini hekim denetiminde yorumlayan platform. Değerler web sitesinden giriliyor, yorum hekim panelinde yazılıp onaylanıyor, sonuç hazır olduğunda mobil uygulama hastaya haber veriyor.
Klima, kombi ve beyaz eşya servisleri için geliştirdiğimiz kendi ürünümüz. Ofisteki müşteri ve cihaz kaydıyla sahadaki teknisyen aynı sistemde buluşuyor. Teknisyen telefon çekmeyen bir kazan dairesinde de servis kaydını açıp kapatabiliyor; garanti ve bakım geçmişi cihaza bağlı kalıyor.
Teklifte 'ölçeklenebilir' yazıyor ama neyin büyüyeceği yazmıyor. Kurum, şube, sayfa ve katalog büyümesi sistemi başka yerlerden zorlar; birine verilen cevap ötekine iyi gelmez.
İş akışını sisteme dökmek dendiğinde akla bir çizim geliyor. Bir işin kimde beklediğini söyleyen şey ise kayıt: hangi durumda olduğu ve o durumu kimin değiştirebildiği.
API, iki programın anlaşmasıdır. Kapıyı kayda dokunan ikinci program açtırıyor: Tahlil.com'da hastanın telefonu, AlgoKlima'da teknisyenin telefonu. Şu an inşa ettiğimiz QRVizit'te kapı kurulmuyor.
Teklifte iki kalem duruyor: frontend ve backend. Hangi işin hangisine düştüğünü kimse tarif etmiyor. Ön yüz ekranı çizer, arka uç kuralı tutar; yanlış yarıya yazılan kural ekranda doğru görünür.
Veritabanı kaydınızı nasıl tutar, ilişkisel ve doküman arasındaki fark nereden gelir? Vipkurum'da iki veri deposu yan yana; şu an inşa ettiğimiz Secretum'da kayıt doküman olarak duruyor.
Hız tartışması tek bir soruya iner: çıktı, soran herkes için aynı mı? Aynıysa sayfa build'de yazılabilir; değilse cevabı istek anında biri üretir. Karar yüzey başına veriliyor, şirket başına değil.
Elinizde tek bir iş tarifi var, gelen teklifler birbirini tutmuyor ve hangisinin hangi işi fiyatladığını hiçbir belge yazmıyor. Farkın doğduğu üç satır ve her birini kapatan tek cümle.
Listedeki her maddeyi karşılayan program elinizde, iş yine oturmuyor. Yazılımcının sorduğu iki şeyi, işin koşulunu ve sizde bir kaydın neye karşılık geldiğini, ilk görüşmeye nasıl götürürsünüz.
Bir kararı mimari yapan, geri almanın bedeli. Sınır cümlesi, kararın zamanı, türetilen kayıt ve devralınan sistem: erken bağladığımız kararları kendi işlerimizden örneklerle anlatıyoruz.
Optik okuyucu tek merkezde durur; formlar ona taşınır, arızası herkesi bekletir. Okuma formun görüntüsüne geçtiğinde şube formları merkeze göndermeden değerlendiriyor. Vipkurum'daki kurulum bu.
Satıcınız yedek alıyor; peki kaydınız şu anda kaç yerde duruyor? İşlettiğimiz AlgoKlima'da sahada açılan kayıt bağlantı dönene kadar yalnız telefondadır; hiçbir sunucu yedeği onu görmez.
Kayıtlarınızı yurt dışı bir sunucuya taşımayı düşünüyorsunuz ve soru hukukçuya gidiyor. Ona götüreceğiniz şey bir kanaat değil, hangi alanın hangi makineye gittiğini gösteren tek liste.
Model çıktı üretir, sorumluluk kimde kalır? Onay adımının akışın neresine konduğunu, modele hangi kararların hiç verilmediğini ve denetimin neden sistem kurulurken belirlendiğini anlatıyoruz.
Gönder düğmesinden sonra ekranda kalan bekleme, modelin değil kurgunun sonucu. Secretum'da şu an kurduğumuz akışta üretim işinin nereye taşındığını, çıktının hangi kayda yazıldığını anlatıyoruz.
Lansman günü "bakımı kim sürdürecek?" diye soruluyorsa iş işten geçmiştir. Bu karar sistemin kuruluşunda verilir — kendi ürünlerimizden ve devraldığımız kodlardan üç gerçek cevap.
Dosyalar da kod da sizde duruyor; hangi dosyanın hangi kayda ait olduğunu yalnız kodu okuyan biliyor. Sistem çalışıyor, sizde yeniden kurulamıyor. Devir listesi bu boşluğun listesidir.
Alan adı seviyesinde açıyoruz: her kurum kendi adresinden girer, kendi markasıyla görünür. Öğrenci, veli ve ödeme kaydınız komşu kuruma açılmaz; yetki ekranda kapatılan bir görünüm değil, kaydın kendisinde duran bir tanım. Vipkurum'da 7 kurum kendi alan adı ve markasıyla aynı sistem üstünde çalışıyor; sınırın nasıl çizildiği vaka sayfasında.
İkisi pahalıya patlıyor: kaydın neye bağlanacağı ve dosyaların nerede duracağı. İlkini sonradan geri alırsanız o güne kadar biriken verinizin tamamı yeniden bağlanır; ikincisi ilk günde kurulmazsa düzeni sonra kurmak taşıma işine dönüşür. AlgoKlima'da garanti ve bakım geçmişi müşteriye değil cihaza yazılıyor; aynı adresteki birden fazla klimanın dosyası karışmıyor, cihaz el değiştirse de geçmişi kendisiyle kalıyor.
İyileştirebiliriz, ama devralma ayrı bir iştir ve bu sayfanın konusu değildir. Burada sıfırdan kurulan bir sistemin kararları anlatılıyor; elinizde ayakta duran bir kod tabanı varsa ilk soru ona ne kadar dokunulacağıdır. KGM SsangYong'un kurumsal sitesini çalışır durumda devraldık; çalışan bölümlere dokunmadan depolama düzenini yeniden kurduk. Devralma işinde ne yaptığımızı yazılım danışmanlığı sayfasında okuyabilirsiniz.
Tamamen uzaktan çalışıyoruz; fiziksel ofisimiz yok ve bu, çalışma modelimizin kendisi. Mimari görüşmeler ekran üzerinden yapılır; sizin tarafınızdan kimsenin bir ofise gelmesi gerekmez. Talebinize 2 iş günü içinde dönüyoruz.